Column


IT-jurist Peter van Schelven over...

Privacy en controle laptop na einde dienstverband

Sinds jaar en dag wordt in ons land aangenomen dat het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer zich mede uitstrekt tot de werksfeer. De bescherming die aan werknemers toekomt, is echter niet onbegrensd.

De gedachte dat aan werknemers op de werkvloer een zeker recht op privacy toekomt, is al heel wat keren door rechters in rechtszaken aangenomen. Een werkgever kan dus niet straffeloos ongebreideld in de e-mails van zijn werknemers grasduinen, ook niet als de digitale berichten een zakelijk karakter hebben, op apparatuur van de werkgever zijn geschreven of vanaf de werkplek zijn verstuurd. Om diezelfde reden is bijvoorbeeld ook cameracontrole op de werkvloer aan strenge regels onderworpen.

Door ergens in dienst te treden, aanvaard je als werknemer echter wel tot op zekere hoogte toezicht en controle van de zijde van de werkgever. Juridisch gezien is de kernvraag dus waar de bescherming van werknemers precies ophoudt en in welke situaties werkgevers hun personeelsleden mogen controleren? Die vraag is meermalen inzet van procedures geweest.

Geheimhouding of privacy?
Een van de opmerkelijke conclusies die uit de rechtspraak in Nederland getrokken kan worden, is dat de bescherming van de privacy in de werksfeer niet stopt als het dienstverband eindigt. Dat blijkt uit een spraakmakende rechtszaak over een werknemer die na opzegging van zijn relatief korte dienstverband de door zijn werkgever verstrekte laptop weer inleverde. De werknemer in kwestie dacht zijn laptop vóór het inleveren netjes te hebben opgeschoond, maar toen de systeembeheerder van de werkgever de laptop na het einde van het dienstverband aan een standaardcontrole onderwierp, bleek dat de ex-werknemer nog e-mailcorrespondentie op het apparaat had laten staan. Er werden vier berichtjes aangetroffen, die de werknemer eerder gestuurd had aan zijn nieuwe, opvolgende werkgever. De oude werkgever was ‘not amused’ met die berichten, waarbij – naar het lijkt – een rol van betekenis speelde dat het bedrijf van die andere werkgever een concurrent was.

De oude werkgever gooide zijn ex-werknemer voor de voeten dat hij met het versturen van de desbetreffende vier e-mails de geheimhoudingsbepaling uit zijn arbeidscontract had geschonden. Op die grond verlangde de oude werkgever van zijn vroegere werknemer betaling van vier maal de in de geheimhoudingsclausule genoemde boete, totaal € 10.000. Kassa! Toen de werknemer betaling weigerde, volgde er een netelige rechtszaak, zowel bij de kantonrechter als in hoger beroep bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden.

Lege handen
Zowel de kantonrechter als het gerechtshof beslisten in het voordeel van de werknemer. De werkgever wordt met lege handen naar huis gestuurd. De motivering voor die beslissing kwam er in de kern op neer dat de werkgever niet met succes een beroep op een in de arbeidsovereenkomst opgenomen geheimhoudingsregeling kan doen als tevens de privacy van de werknemer wordt geschonden. Die regel geldt dus ook voor ex-werknemers.

Het privacyrecht van de ex-werknemer werd in deze zaak dus van hogere orde geacht dan de regeling over de geheimhoudingsplicht. Waarom? Het gerechtshof zegt daarover letterlijk: “De werkgever kan de e-mailberichten van zijn werknemer slechts controleren indien voor de werknemer kenbaar is of kan zijn dat zijn e-mailberichten kunnen worden gecontroleerd door de werkgever (bijvoorbeeld via een personeelsreglement of op grond van de arbeidsovereenkomst), er sprake is van een gerechtvaardigd doel en er voldaan is aan de proportionaliteitseis.”

Aan die eisen was niet voldaan. Een werkgever moet onder meer dus duidelijk hebben gemaakt aan zijn werknemers dàt en waartoe hij de apparatuur en berichten mag controleren. Laat de werkgever dat na, dan kan, aldus het gerechtshof, alleen in een beperkt aantal gevallen controle worden uitgeoefend. Het hof is duidelijk: door een geschoonde laptop bij het einde van je dienstverband in te leveren, geef je als werknemer de werkgever niet de vrijheid over jouw berichten te beschikken.

Spelregels
Een werkgever die wel de vrijheid wenst te hebben om laptops, tablets en smartphones bij het einde van een dienstverband te controleren, zal klip en klaar afspraken met de werknemers daarover moeten hebben gemaakt. Ieder goed personeelshandboek bevat wel een paar spelregels over de afwikkeling van een arbeidsverhouding. Het zou voor de werkgever goed zijn als die spelregels ook het nodige over het controlerecht van de werkgever zouden zeggen.


Lees meer over