Column


IT-jurist Peter van Schelven over...

Is beveiliging wifi-netwerken juridisch af te dwingen?

Twee weken terug heeft het Hof van Justitie in Luxemburg een belangrijke vernieuwende uitspraak gedaan over de verhouding tussen de beveiliging van wifi-netwerken en intellectueel eigendom. De uitspraak betreft een arrest van het hoogste Europese rechtscollege, wat betekent dat aan het oordeel grote betekenis toekomt.

Hoewel het geschil waarover moest worden geoordeeld van origine een Duitse aangelegenheid betrof, is de uitspraak ook van betekenis voor personen, bedrijven en organisaties in andere landen van de Europese Unie. Met de uitspraak heeft het Hof een forse stap gezet in het scheppen van duidelijkheid over toepassing van diverse brokken complexe Europese wetgeving.

Gratis wifi en reclame
Wat was het geval? Ene Tobias McFadden was in 2010 in Duitsland werkzaam als bedrijfsleider van een onderneming voor de verkoop en verhuur van licht- en geluidsmateriaal. In die rol hield hij een draadloos netwerk in de lucht, waarmee in de nabijheid van zijn onderneming gratis en anoniem toegang tot internet mogelijk was. Het wifi-netwerk was onbeveiligd en gaf daarmee personen in de nabijheid de mogelijkheid op eenvoudige wijze het internet op te gaan. McFadden had – zo blijkt uit de uitspraak – er bewust voor gekozen het netwerk niet te beveiligen, want op die manier kon hij zijn eigen bedrijf makkelijk onder de aandacht van het publiek brengen. Een opmerkelijke vorm van reclame dus.

Nadat gebleken was dat in 2010 via het wifi-netwerk muziek illegaal – immers zonder toestemming van de muziekrechthebbende – aan het publiek ter beschikking was gesteld, trof McFadden Sony Music boos op zijn pad. Die laatste stelde de auteursrechten op de aangeboden muziek te hebben. Sony Music verweet McFadden dat recht van intellectueel eigendom te hebben geschonden. Dat verwijt legde McFadden echter volledig naast zich neer, menende dat niet hij illegaal had gehandeld, maar een van de hem onbekende gebruikers van zijn netwerk. Sony Music zag dat anders.

Indirecte aansprakelijkheid?
Dit verschil van mening werd vervolgens de inzet van een civiele procedure tussen McFadden en Sony bij de rechtbank te München. Die oordeelde ten eerste dat McFadden niet zelf inbreuk op de betrokken auteursrechten had gepleegd. Maar met die beslissing was de kous voor McFadden nog niet af. De rechtbank vroeg zich vervolgens af of McFadden voor de illegale terbeschikkingstelling van de muziek via zijn netwerk wellicht toch indirect aansprakelijk was, omdat zijn wifi-netwerk niet beveiligd was en hij het op die manier andere personen mogelijk had gemaakt de rechten van Sony Music te schenden.

Omdat Europese wetgeving in de ogen van de rechtbank onduidelijk was over de vraag of er juridisch ruimte is voor zo’n indirecte aansprakelijkheid van een netwerkaanbieder, werd de kwestie vervolgens aan het Hof van Justitie voorgelegd.

Voor juridische leken is de uitspraak van het Hof van Justitie van 15 september jongstleden ongetwijfeld nauwelijks leesbaar. Het oordeel van het Hof komt er in essentie op neer dat het zeer wel denkbaar is dat van een aanbieder van een gratis wifi-netwerk verlangd kan worden dat hij zijn netwerk adequaat beveiligt tegen inbreuken op intellectueel eigendom, bijvoorbeeld met wachtwoorden. Zelfs als voor het realiseren van een wachtwoordbeveiliging de anonimiteit van gebruikers van het netwerk wordt doorbroken, dan is dat, aldus de uitspraak, geen geldig argument om het netwerk onbeveiligd te laten. De intellectuele eigendomsrechten winnen het in die visie dus van de anonimiteit.

Beveiligingsplicht
Door aldus te oordelen had Sony Music bij de Duitse rechter dus een bevel tot beveiliging tegen McFadden kunnen vragen. Daarmee wordt juridisch de deur voor indirecte aansprakelijkheid van een netwerkaanbieder opengezet. Dat wordt volgens het Hof niet anders als, zoals in het onderhavige geval, het netwerk voor het publiek gratis is.

Wie de uitspraak van het Hof van Justitie ontdoet van allerlei complexe juridische nuances moet concluderen dat er met het oog op de bescherming van intellectueel eigendom een duidelijke stap is gezet richting een juridisch afdwingbare beveiligingsplicht in open wifi-netwerken. Nog niet eerder had de Europese rechter zich in die zin over netwerkbeveiliging uitgelaten.


Lees meer over