Achtergrondartikel


Innovatieprofessor Paul Iske over digitale rechten:

‘Ik wil zelf de speler zijn, niet de speelbal’

“In de digitale wereld ben je eigenlijk niemand.” Volgens Paul Iske, professor Open Innovation and Business Venturing aan de Universiteit Maastricht, kunnen mensen op het internet zelfs hun eigen identiteit niet beschermen. “Maar ik ben een ‘believer’ en ik ben ervan overtuigd dat het mogelijk is om de digitale wereld er beter uit te laten zien.”

Paul Iske is een man met meerdere petten op. Behalve professor is hij spreker, onderzoeker, consultant en oprichter en president van het ‘Instituut voor Briljante Mislukkingen’. Zijn instituut zal zich zeker niet buigen over het internet, maar toch, ‘iets klopt er niet’. “Het internet wordt nu voor dingen gebruikt waar het niet voor bedoeld is.”

Platformmaatschappij
Iske heeft het zelfs over ‘ongewenste verschijnselen’. “Neem nu die platformmaatschappij waar we in leven. Ik vind het helemaal niks. Als ik spulletjes wil verkopen moet ik naar Marktplaats, als ik een reis wil boeken moet ik naar Booking.com en zelfs als ik seks wil hebben is daar een platform voor. Derde partijen profiteren van alles wat we doen en zuigen miljarden uit ons systeem. En de mensen die het echte werk doen, zoals restauranthouders, hoteliers en taxichauffeur, houden steeds minder over.”

“De huidige platformen zijn niet duurzaam”, vervolgt Iske. “De platformen zullen zichzelf opnieuw moeten uitvinden op een manier dat ze transparanter met data omgaan en op een eerlijkere manier een toegevoegde waarde bieden. Uiteraard mag daar best op verdiend worden, maar er moeten Booking.com’s en Airbnb’s 2.0 komen die niet per se zoveel mogelijk winst hoeven te maken en mijn informatie niet gebruiken voor zaken waar ik niet van weet of waar ik het helemaal niet mee eens ben.”

Rechteloos
De bevlogen Iske houdt een papiertje omhoog met nog een ongewenst verschijnsel van de huidige digitale samenleving. “Een hele waslijst met gebruikersnamen en wachtwoorden om me aan te kunnen melden bij al die diensten. Dat is toch niet wat we willen? En dan moet ik ook nog akkoord gaan met de voorwaarden die al die diensten stellen.”

In de ogen van Iske hebben apparaten op het internet zelfs meer rechten dan mensen. “Op het Internet of Things hebben apparaten een ‘identifier’, maar die hebben mensen niet. In de digitale wereld ben ik eigenlijk niemand. Ja, een toerist die we verkrachten, ontvoeren en geld afhandig maken. In de digitale wereld mogen die dingen allemaal.”

Wereld van de klant
Volgens Iske moeten we toe naar een ‘Internet of Everything and Everyone’. “Ook op internet ben je iemand en heb je het recht om je eigen integriteit te beschermen. We moeten naar een infrastructuur toe waar mensen elkaar direct kunnen vinden en waar ze de dingen kunnen doen die ze willen doen, zonder dat een derde partij daar winst uithaalt.”

“Creëer op het internet de wereld van de klant waar je als bedrijf wordt toegelaten”, zo adviseert Iske. “Ik wil geen toegang krijgen tot omgevingen als ‘Mijn Bank’ en ‘Mijn Overheid’ waar ik steeds mijn informatie moet dumpen en up-to-date moet houden. Ik wil organisaties die in mijn wereld passen toegang kunnen geven tot een omgeving die echt van mij is en waar ze mijn voorwaarden moeten accepteren. Ik wil zelf de speler zijn, niet de speelbal.”

“Bedrijven doen nu ontzettend hun best om klanten naar zich toe te trekken, maar dat is eigenlijk best wel een vermoeiend bestaan”, vindt Iske. “Je krijgt een veel duurzamere relatie als klanten aan de bedrijven gaan trekken. Een klant moet zeggen: ik wil jou.”

Qiy
Als innovatiemanager bij een grote bank liep Iske jaren geleden al rond met het idee om ‘de wereld van de klant’ te creëren. “Dat was toen nog een aantal jaren te vroeg.” In die tijd kwam hij al wel in contact met Qiy. “Qiy is op datzelfde gedachtegoed gebaseerd en lost het probleem op dat je alleen maar een bezoeker bent van het internet.”

Qiy biedt individuen een persoonlijk domein, een ‘Qiy Node’, waar zij toegang hebben tot hun digitale gegevens en deze beschikbaar kunnen stellen aan andere partijen. De gebruiker bepaalt zelf wie bij deze gegevens mag komen. Bedrijven en overheden kunnen zich op deze gegevens ‘abonneren’. Voorwaarde is dat deze organisaties zich houden aan de afspraken zoals opgesteld door de onafhankelijke en non-profit Qiy Foundation. De naleving van de regels wordt ook geaudit.

Meerdere voordelen
“Qiy biedt als het ware de routering naar de informatie toe”, aldus Iske. Volgens de professor Open Innovation and Business Venturing biedt deze aanpak meerdere voordelen. Een belangrijk voordeel is het gebruiksgemak. “Je informatie wordt slechts op één plaats up-to-date gehouden, bij voorkeur waar deze wordt gegenereerd. Dat is een stuk efficiënter dan op duizend plaatsen je informatie bijwerken en telkens weer moeten vertellen wie je bent en waar je woont. Het voordeel voor bedrijven is dat ze altijd over actuele data beschikken zonder daar zelf kosten voor te hoeven maken. Daar zit een belangrijke businesscase.”

Volgens Iske is Qiy ook ondersteunend aan de strengere wet- en regelgeving waar bedrijven aan moeten voldoen, zoals de Algemene Verordening Gegevensbescherming die vanaf 25 mei 2018 wordt toegepast. “De AVG biedt het individu rechten, zoals het recht om gegevens te laten rectificeren of zelfs verwijderen. Maar probeer als individu maar eens te achterhalen dat data niet kloppen, en probeer vervolgens maar eens je recht te halen. In sommige gevallen zal daar een rechter aan te pas moeten komen. Tools als Qiy maken het makkelijker om de rechten die je hebt te benutten, zodat data bijvoorbeeld ook echt worden verwijderd.”

Vaart maken
“Qiy zit qua gedachtegoed en infrastructuur goed in elkaar”, concludeert Iske. “Geen enkel systeem is natuurlijk feilloos. Er zullen altijd manieren zijn om data uit een systeem te krijgen, zoals het bij Snapchat ook mogelijk is om een schermafdruk te maken voordat een afbeelding verdwijnt. Maar binnen het Qiy-stelsel is er wel alles aan gedaan om schending van privacy te voorkomen.”

“Nu is het zaak dat bedrijven vaart maken en aansluiten op Qiy”, besluit Iske. “Kijk naar de implementaties die de moeite waard zijn. Een mobiele app zoals Dappre, die snel toegang biedt tot gegevens, maakt al snel duidelijk waar het bij Qiy om draait.”


Dit interview is eerder verschenen in Motivator Magazine, voorjaar 2017.

Lees meer over