Column


IT-jurist Peter van Schelven over...

Google wint principiële privacyzaak

Wat kan je als burger doen wanneer je op het internet een voor jou onwelgevallige publicatie over jouw persoonlijke leven aantreft? Richt je dan je pijlen op de maker of publicist van het stuk? Of probeer je wellicht ook de exploitanten van zoekmachines aan te pakken?

Dat laatste kan worden overwogen met een beroep op het zogeheten recht om te worden vergeten. Het gaat daarbij om het recht om – zij het alleen in bepaalde gevallen – te kunnen verlangen dat een ander die jouw persoonsgegevens verwerkt, deze gegevens wist. Zo’n verwijderingsrecht is onder de Wet bescherming persoonsgegevens al aan burgers gegeven, maar onder de Algemene Verordening Gegevensbescherming, de nieuwe Europese privacyregels waaraan publieke en private organisatie in mei volgend jaar moeten voldoen, heeft dit recht duidelijk meer body en uitwerking gekregen.

Wissen van gegevens
Vast staat dat het recht om gegevens te wissen onder meer tegen exploitanten van zoekmachines, zoals Google kan worden uitgeoefend. Bekend is dat Google inmiddels al zo’n kleine 800.000 URL’s op verzoek heeft verwijderd.

Hoewel het dus om grote aantallen gaat, betekent dat zeker niet dat Google ieder verzoek klakkeloos honoreert. Integendeel, Google verzet zich soms met succes met juridische middelen. Dat blijkt wel uit een uitspraak van de rechtbank te Den Haag van vorige week donderdag in een rechtszaak die door een voormalig vastgoedondernemer tegen Google was aangespannen.

Nul op rekest
Wat speelde er? De burger in kwestie was enige tijd verdacht geweest van hypotheekfraude in georganiseerd verband. Deze verdenking tegen hem is echter beëindigd zonder oplegging van straf, zonder een inhoudelijke behandeling en zonder dat een strafrechtelijk delict of onrechtmatig gedrag door de rechter is vastgesteld. Het is dan ook niet onbegrijpelijk dat de man vervolgens grote moeite had met de vele publicaties die in de media over hem gingen.

Toen Google het verzoek tot verwijdering van de verwijzingen in de hitlijst – de hyperlinks – niet wilde inwilligen en vervolgens ook de Autoriteit Persoonsgegevens dat niet bij Google wilde afdwingen, stapte de man naar de rechtbank. Daar kreeg hij echter nul op rekest. De Haagse rechtbank bleek niet bereid Google te veroordelen tot verwijdering van de hyperlinks (URL’s) die naar de bronpagina’s met de desbetreffende publicaties verwijzen.

Hyperlinks en bronbestanden
Waar liep voor hem de zaak op spaak? Om met succes het recht om te worden vergeten af te dwingen, is meer nodig dan alleen een onwelgevallig bronbestand. De man meende dat meerdere te vinden in de gedachte dat de hyperlinks verwezen naar artikelen met strafrechtelijke gegevens. Zijn stelling was dat daarmee de links van Google zelf ook strafrechtelijke persoonsgegevens zijn.

Die aanname kwam hem wel te pas omdat binnen de privacywetgeving de hoofdregel bestaat dat het een particulier bedrijf in beginsel verboden is om strafrechtelijke persoonsgegevens te verwerken, een beperkt aantal in de wet genoemde uitzonderingen daargelaten. Kortom, de hyperlinks van Google waren in zijn ogen illegaal en dus zouden die volgens hem moeten worden gewist.

De rechtbank zag dat echter duidelijk anders. Zij oordeelde dat een bronbestand op internet hard moet worden onderscheiden van de hyperlinks van Google die naar het bestand verwijzen. Immers, de links zelf bevatten, aldus de rechtbank, geen zoekresultaten over (bewezen) strafbare feiten. Verder oordeelt de rechtbank dat de links als zodanig geen zwaardere verdenking over strafbare feiten opleveren. Google ging met die motivering vrijuit en hoefde volgens de uitspraak dus niets te wissen.

Haagse versus Rotterdamse rechtbank
De uitspraak van de Haagse rechtbank is opmerkelijk. In een andere, maar min of meer vergelijkbare kwestie oordeelde de rechtbank te Rotterdam in maart 2016 dat links en bronbestanden niet onderscheiden moeten worden. In deze laatstbedoelde kwestie, waarin het ook draaide om strafrechtelijke gegevens, werd Google – anders dan in de Haagse zaak – dus wel veroordeeld om links te verwijderen.

Ik hoor u denken: “Dank, heerlijke lieden toch die juristen…!” U heeft gelijk: er is op dit gebied nog weinig juridische eenduidigheid. Ik heb slechts één excuus: rechtspraak is en blijft mensenwerk. “Law is what the judges do…”.


Lees meer over