Column


Verslag Chaos Communication Congress, deel 2

150.000 flessen Club Mate

Gisteren deed Chris van ’t Hof op SecurityVandaag uitvoerig verslag van de 33e editie van het Chaos Communication Congress. 12.000 nerds kwamen tussen kerst en oud en nieuw vier dagen samen in Hamburg. Maar hoe organiseer je deze chaos tegen de gevestigde orde?

Door Chris van ’t Hof

Het Chaos Communication Congress is duidelijk geen gewoon IT-congres, maar meer de fysieke verschijningsvorm van een community. Volgens Wikipedia beschrijft de Chaos Computer Club zichzelf als ‘a galactic community of life forms, independent of age, sex, race or societal orientation, which strives across borders for freedom of information’. Samen met duizenden hackers, kunstenaars, activisten en andere vrijdenkers maken zij dit feest elk jaar waar. Hoe werkt zoiets?

Ik stelde mijn vraag aan een groepje vrijwilligers achter een bureautje met een bordje ‘Press’. Na wat bellen komt een man met baard en gothic shirt aangelopen. Hij heeft een oude Nokia in zijn handen en stelt zich voor: Falk Garbsch, in het dagelijks leven software-ontwikkelaar bij een bedrijf voor mobility solutions. En ja, hij heeft ook enkele responsible disclosures op zijn naam. Nu niet, want hier is hij een van de vier woordvoerders namens de CCC.

Helpende Angels
Hun vereniging telt inmiddels vijfduizend leden. Voor het congres sluiten ook andere, meer lokale verenigingen aan, vooral hackerspaces en ook zij delen mee in de besluitvorming. Een klein kernteam van een handjevol mensen doet de zakelijke dingen zoals het gebouw, de financieen, et cetera. Zij beginnen in de zomer al met de planning. De rest zijn vrijwilligers die zo’n beetje vanaf de herfst alles meer onderling organiseren. Tijdens het congres melden zich nog meer vrijwilligers, de zogenaamde Angels, dit jaar in totaal vijfduizend, verdeeld over verschillende teams. Falk noemt ze op.

Het NOC Team is wellicht het belangrijkste, want als een echt Network Operations Center houden deze vrijwilligers het zwaarbelaste netwerk in de lucht. Capaciteit: 180 GB, meer dan een gemiddelde Duitse universiteit. Planning start begin december, een week ervoor wordt het netwerk aangelegd en de dag erna weer afgebroken. Het POC, Phone Operating Center, beheert het DECT-systeem. Dit oude draadloze telefoonnetwerk is perfect en superstabiel. Het interfereert ook niet met de andere frequenties, zoals de wifi. Elke vrijwilliger kan een oude telefoon meenemen, die hier instellen op DECT en elkaar bellen met slechts vier cijfers. Vandaar de oude Nokia van Falk.

Het LOG Team is wellicht het grootste, al zie je deze vrijwilligers nauwelijks. Zij zijn het Logistics Operations Center en zorgen achter de schermen ervoor dat alle spullen op hun plek komen. Niet alleen binnen het gebouw, maar ook alle objecten die van Berlijn (thuisbasis CCC) naar hier moeten. Team LOC doet de Lights and electricity Operations, BOC de Bar Operations (150.000 flessen Club Mate in vijf dagen...) en VOC de video’s en live vertalingen.

Wellicht het meest spannende team is het ‘Content Team’. Zij beslissen over de inzendingen voor de sessies. Sprekers hadden er in totaal vijfhonderd ingediend en, om partijdigheid te voorkomen, moesten al deze voorstellen door meerdere teamleden bekenen worden. Het contentteam heeft overigens om begrijpelijke reden de analogie met Operating Center niet overgenomen. Dat brengt ons bij het laatste team: het Awareness Team. Zij waken over de gender, ethicity en Lebian Gay Transgender Bi- issues. Of beter gezegd, zij benadrukken dat het niet uitmaakt welke kleur je hebt, man of vrouw bent, of ergens tussenin. Ze hebben er bijvoorbeeld voor gezorgd dat alle toiletten unisex zijn.

Dit klinkt erg georganiseerd, maar omdat het zo’n grote groep vrijwilligers is, loopt het volgens Falk toch elk jaar weer anders. Het systeem met assemblytafels bijvoorbeeld is er pas sinds 2012. Falk vertelt dat ze meestal worden aangevraagd door bestaande hackerspaces, maar er zijn makers die elkaar alleen op het congres zien, meestal rondom een bepaald project zoals de Siedenstrasse. In wezen kan iedere groep een tafel reserveren, als zij zich maar uiterlijk de dag voor het congres melden, anders gaat de tafel naar een andere groep.

One big hacker family
Waarom is dit congres juist tussen kerst en oud en nieuw? Volgens Falk is dat vooral om mensen te trekken die echt gedreven zijn door de inhoud en bezoekers die het zien als ‘business opportunity’ weg te houden. Het is ook om aan het einde van het jaar terug te blikken, samen met mensen met wie je normaal veel online contact hebt en met wie je nu eens face to face, off the record, geheimen deelt. Ik vraag hem voorzichtig: “Kerstvakantie breng je normaal door met vrienden en familie. Zijn jullie dat eigenlijk ook van elkaar.” Hij lacht: “Ja, dat klopt eigenlijk wel.” Later zie ik hem nog terug op het podium in de grote zaal, als hij met de drie andere spokespeople een jaaroverzicht geeft. Ze nemen alle grote IT-gebeurtenissen en hackevents door. Erg vermakelijk.

Zelf had ik me ook aangemeld als Angel, maar al snel bleek dat ‘Heaven’ al genoeg vrijwilligers had geregistreerd: vijfduizend in totaal. Wel kon ik naar de angelmeetings om te kijken hoe dat er aan toe ging. In een achterafzaaltje zie ik ongeveer honderd goedbedoelende bezoekers in afwachting van instructies van vier teamleiders: twee typische computernerds, een vrouw met lang zwart haar en een man met een tijgermuts. De nerds informeren of het boekingssysteem met klusjes werkt. Ja, al zijn er niet genoeg klusjes voor iedereen. Ze hadden ook niet verwacht dat er zoveel Angels zouden zijn. Daarom krijgen ze pas een T-shirt na 25 uur werk.

De dame van het Awareness Team benadrukt nog even dat iedereen vooral aardig moet zijn voor elkaar. Niet dat er incidenten zijn geweest, het gaat vooral om bewustwording. De tijgermuts blijkt de Acces Control van het systeem te beheren en meldt dat, gezien de hoge opkomst, de beloningen in dinervouchers worden gehalveerd. Een van de Angels vraagt: “Geldt dat ook voor de nachtdiensten?” Ja. Ook dat blijkt geen probleem. Wel belooft hij dat je tussen 2.00 en 6.00 uur extra Club Mate krijgt om wakker te blijven. Hij sluit af met de oproep vooral ook na het congres te blijven om op te ruimen, want dat is echt erg cool. En o ja, of er nog iemand goed is in SQL, want het boekingssysteem is weer vastgelopen...

Gedrevenheid
Die avond blijkt in een van de zalen een ware housepartij gaande. Er wordt stevig gedronken, hier en daar geblowd en flink gedanst. Een ventilator blaast nepgeld het publiek in en overal wordt druk gepraat. Als ik pas om 6.00 uur aftaai, zie ik dat er nog steeds makers aan de assemblytafels bezig zijn hun apparaten aan de praat te krijgen. Wat een gedrevenheid!

Als ik de volgende dag enigszins brak door de gangen zwerf, tref ik in een hoekje op wat oude kussens een hacker van de Nederlandse veiligheidsdiensten. Hij zit daar met een clean wiped laptop en beklaagt zich dat het dit jaar wel erg moeilijk was voor hem om een kaartje te bemachtigen. En dat er dit jaar niet echt schokkende onthullingen zijn gedaan. “Vroeger was CCC de plek waar je dat deed. Nu weten hackers steeds makkelijker de media te vinden. Kwetsbaarheden krijgen nu ook meteen een mooie naam en logo. Mensen staan er meer voor open. Op zich ook wel een goede zaak, want zo worden ze eerder gefixt.”

Hij blijkt zelf ook nog wat kwetsbaarheden te hebben gevonden: een waarmee hij in een betaalsysteem kan inbreken en een andere waarmee hij iemands locatie kan achterhalen. Ik vraag hem of die kwetsbaarheden wellicht ook interessant zijn voor zijn werkgever. Nee, verzekert hij me, die worden gemeld bij de eigenaar van het systeem. Temidden van deze strak georganiseerde chaos tegen de gevestigde orde handelt hij volledig in de geest van de CCC.

Deel 1 van het verslag van ‘33C3’ leest u hier.


Lees meer over