Column


IT-jurist Peter van Schelven over...

Datalek en ontslag op staande voet

Het is een feit van algemene bekendheid: het ontslag op staande voet van een werknemer is een paardenmiddel dat alleen in zeer uitzonderlijke gevallen door een werkgever rechtsgeldig kan worden gebruikt. Is het veroorzaken van een datalek een goede grond voor een ontslag op staande voet? De kantonrechter in Amsterdam heeft zich onlangs in een arbeidsrechtelijke kwestie over die vraag uitgelaten.

De zaak waarover de kantonrechter zich heeft moeten buigen, betrof een netelig geschil tussen de Jeugdbescherming regio Amsterdam en een van de bij haar in dienst zijnde gezinsmanagers. Die laatste had, naar uit de gepubliceerde uitspraak blijkt, een compleet, niet geanonimiseerd en vertrouwelijk rapport van het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie zowel per e-mail aan enkele collega’s, maar ook aan een aantal mensen buiten de eigen organisatie gestuurd.

Tot de kring van ontvangers buiten Jeugdbescherming behoorden kinderen, hulpverleners, vrienden en familieleden van de gezinsmanager. In totaal 16 mensen buiten de organisatie blijken het desbetreffende rapport, waarin privacygevoelige medische informatie was vastgelegd, van de gezinsmanager te hebben ontvangen. Voor het versturen van het NIFP-rapport ontbrak iedere noodzaak en toestemming van de kant van de werkgever.

Opzettelijk datalek
Een dergelijke handelwijze levert uiteraard een datalek in de zin van de Wet bescherming persoonsgegevens op. Dat wordt niet anders als, zoals in deze kwestie, sprake is van het welbewust lekken van een rapport. Een datalek kan immers het gevolg zijn van benedenmaatse security, een slordigheidje, een ongelukje, een ongelukkige samenloop van omstandigheden of – zoals hier – van een handelen dat willens en wetens gebeurt. Jeugdbescherming heeft het datalek dan ook terecht bij de Autoriteit Persoonsgegevens gemeld.

Maar was de kous daarmee af? Nee, want de werkgever nam het handelen van de gezinsmanager dermate zwaar op dat de werknemer geschorst werd, waarna al snel een ontslag op staande voet volgde. De werkgever verweet de dame in kwestie dat zij de privacywetgeving en de eigen interne regels omtrent de zorgvuldige omgang met informatie op zeer laakbare wijze had overtreden, temeer omdat het dossier opzettelijk gelekt was. Ook werd de gezinsmanager voor de voeten geworpen dat zij de geheimhoudingsbepaling uit haar arbeidscontract had geschonden. Uit de beschrijving van het geschil blijkt dat de gezinsmanager het dossier had gelekt om een collega dwars te zitten.

Schending geheimhoudingsplicht
Mr. Van der Molen, de behandelend kantonrechter, had voor de handelwijze van de gezinsmanager geen goed woord over. De kantonrechter oordeelde dat sprake was van een flagrante schending van haar verplichting tot geheimhouding. Daarnaast moest het de gezinsmanager als professional in het werkgebied van de kinderbescherming ook duidelijk zijn geweest dat het naar buiten brengen van niet geanonimiseerde en vertrouwelijk informatie over cliënten in strijd is met de geldende beroepscodes, aldus de kantonrechter. Daar zit dus geen woord Spaans bij.

Eenmalige misstap
Maar toch levert dat alles in de visie van de rechter geen goede grond voor een ontslag op staande voet op. De kantonrechter motiveert dat oordeel met de gedachte dat het om een eenmalige misstap van de gezinsmanager ging en de schade bovendien beperkt is gebleven omdat de desbetreffende e-mail slechts in beperkte kring van vertrouwelingen van de gezinsmanager is verspreid. Verdere verspreiding heeft, mede door snel optreden van Jeugdbescherming, niet plaatsgevonden.

Daarnaast kende de kantonrechter betekenis toe aan de persoonlijke omstandigheden van de gezinsmanager, die na een zware periode in haar leven in een fase van re-integratie verkeerde. Wel verdiende de gezinsmanager voor haar laakbaar handelen een sanctie, aldus de kantonrechter, maar een ontslag op staande voet was in zijn ogen een veel te zwaar middel.

Ultimum remedium
Je kan over de juistheid van de beslissing van deze kantonrechter wellicht ook anders denken. Toch geldt: ‘law is what the judges do….’ Hoe dan ook, het uitdelen van een arbeidsrechtelijke sanctie bij het opzettelijk en welbewust creëren van een datalek vraagt om wijsheid. Voor werkgevers geldt: krap je drie keer achter de oren voordat je naar het ultimum remedium van een ontslag op staande voet grijpt. Voor je het weet zit je als werkgever zelf op de blaren.


IT-jurist Mr. Peter van Schelven, BIJ PETER – Wet & Recht, laat wekelijks zijn licht schijnen over een opmerkelijke uitspraak of wetgeving binnen het IT-recht. Heeft u een concrete vraag voor Peter? Dan kunt u mailen naar peter.van.schelven@gmail.com.  

Kijk hier voor de eerdere bijdragen van Peter van Schelven.

Lees meer over